Neurorehabilitacja

 

Neurorehabilitacja (lub rehabilitacja chorych o profilu neurologicznym) stanowi rodzaj rehabilitacji medycznej i przewiduje przywracanie funkcji uszkodzonych obszarów ośrodkowego układu nerwowego.

Obecnie neurorehabilitacja postrzegana jest jako jeden z priorytetowych kierunków rozwoju współczesnej medycyny, co związane jest przede wszystkim z odkryciami dotyczącymi neuroplastyczności naszego mózgu. Według współczesnej wiedzy, u podstaw prawdziwej rzeczywistej regeneracji oraz kompensacji zaburzonych funkcji przy uszkodzeniach mózgu leżą mechanizmy neuroplastyczności, czyli zdolności różnych obszarów ośrodkowego układu nerwowego do reorganizacji dzięki, przede wszystkim, zmianom strukturalnym w substancji mózgu. Wiadomo, że wyniki regeneracji zależą przede wszystkim od rozmiaru uszkodzenia oraz jego lokalizacji, ale wyniki te mogą znacznie się różnić – od zupełnie nieznacznych (kiedy regeneracji prawie nie ma), do całkowitej regeneracji w zależności od stopnia i efektywności procesów neuroplastycznych, które leżą u podstaw regeneracji. W licznych badaniach eksperymentalnych i klinicznych udowodniono, że w aktywizacji mechanizmów neuroplastyczności ośrodkowego układu nerwowego ważną rolę odgrywają różne metody terapii regeneracyjnej. Dane te niewątpliwie posłużyły jako znaczny bodziec do rozwoju nowych technologii w dziedzinie rehabilitacji neurologicznej.

Rehabilitacja neurologiczna dedykowana jest osobom z dysfunkcjami układu nerwowego, które mogą powstawać przy udarach, urazach mózgu, schorzeniach neurologicznych (Parkinson, stwardnienie rozsiane) czy jako skutek urazów okołoporodowych.

Jako zabiegi neurorehabilitacyjne stosujemy następujące metody terapii:

1. Masaż logopedyczny (artykulacyjny) stref mowy i punktów twarzy – zabieg pozwalający na korektę wymowy dźwięków i poprawę napięcia mięśni aparatu mowy. Jest on absolutnie niezbędny dla dzieci posiadających złożone problemy z aparatem mowy przy dyzartii, alalii, dysfonii i innych zaburzeniach mowy.

Masaż logopedyczny ma kilka różnych rodzajów:

Do podstawowych sposobów masażu tradycyjnego należą głaskanie, rozcieranie, poruszanie uszkodzonych obszarów lub obok nich. W celu rozluźnienia mięśni uczestniczących w artykulacji stosowane są lekkie ruchy głaszczące. W celu nabycia aktywnego napięcia mięśniowego i jego wzmocnienia należy stosować szybkie i energiczne ruchy.
Masaż aparaturowy wykonywany jest przy pomocy przeznaczonych do tego przyrządów (elektrostymulacja; przedmioty wibracyjne, próżniowe i inne).
Gimnastyka artykulacyjna to kompleks ćwiczeń mających na celu rozwój oddechu dla mowy. Aby wymowa dźwięków była czysta, niezbędne są silne, jędrne i ruchome organy mowy – jęz
Masaż punktowy posiada stymulujący i rozluźniający wpływ na dziecko, odrębnie oddziaływując na aktywne biologicznie punkty, posiadające największą ilość zakończeń nerwowych i naczyń.
Masaż sondowy to rodzaj masażu, zasada którego została opracowana przez Nowikową J.W. Zaleca się stosowanie go u dzieci z zaburzeniami motoryki mowy. Przy pomocy sond masowane są następujące obszary jamy ustnej: podniebienie miękkie, język i wargi.

Masaż logopedyczny w żadnym razie nie może zostać przepisany samodzielnie. Przeprowadzany jest on dopiero po dokładnym badaniu mięśni aparatu mowy. W trakcie tego zabiegu rehabilitant ocenia pracę wszystkich mięśni niezbędnych do prawidłowej pracy artykulacji. Wyniki takiego badania pomagają w ustaleniu charakteru zaburzenia wymowy. Bez masażu logopedycznego nie mogą się obejść dzieci z zaburzeniami mowy, szczególnie te, u których korekcja metodami pedagogicznymi nie przynosi znacznych wyników.

Wskazania do przeprowadzenia masażu logopedycznego:
niewyraźna wymowa dźwięków;
jąkanie się o genezie neurotycznej;
zaburzenie napięcia mięśni uczestniczących w artykulacji;
niejasne pochodzenie opóźnienia rozwoju mowy u dzieci do 3 lat;
dysgrafia (trudności w opanowaniu pisma bez opóźnienia rozwoju intelektualnego);
alalia (całkowity brak lub niewystarczający rozwój mowy bez zaburzeń rozwoju umysłowego);
zaburzenie głosu;
przyspieszenie skuteczności zajęć z logopedą;
mimowolne ślinienie;
napięcie przy wymawianiu dźwięków;
rhinolalia (wada wymowy dźwięków charakteryzująca się nadmiernym lub niewystarczającym rezonansem w jamie nosa);
dyslalia (zaburzenie wymowy przy braku zaburzenia słuchu) powstająca wskutek krótkiego wędzidełka podjęzykowego.
Co dają seanse masażu logopedycznego?
doprowadzenie do normy napięcia mięśni uczestniczących w mówieniu;
zwiększenie amplitudy ruchów artykulacyjnych;
zmniejszenie objawów zaburzeń w mięśniach;.
powstanie ruchów dokonywanych przez aparat mowy w celu wymawiania dźwięków;
poprawienie tych mięśni aparatu mowy, w których obserwowana była niewystarczająca aktywność skurczowa.

Jednocześnie należy pamiętać, że gimnastyka artykulacyjna stanowi jedynie etap przygotowawczy w kształtowaniu i automatyzacji dźwięków. Bezpośrednio kształtowaniem dźwięków powinien zajmować się tylko logopeda-rehabilitant.

Znaczne niebezpieczeństwo polega na tym, że wielu rodziców uważa, że mogą rozwinąć u dziecka prawidłową wymowę poprzez powtarzanie różnych łamańców językowych. Należy jednak pamiętać, że najpierw dziecko powinno nauczyć się wymawiać izolowane dźwięki, a dopiero potem utrwalać je w słowach. Warunkiem wyraźnej wymowy dźwięków i czystej dykcji jest dobrze ukształtowanie oddychanie przy mówieniu. Właśnie dlatego potrzebna jest gimnastyka artykulacyjna – kompleks ćwiczeń, które pomagają poprawić ruchliwość organów artykulacyjnych, zwiększyć zakres i siłę ruchów, wyrobić dokładność pozycji warg, języka niezbędnych do wymowy pewnego dźwięku.

2. Masaż okolicy szyjno-karkowej – dany zabieg o efekcie leczniczo-profilaktycznym pomaga znacznie poprawić krążenie mózgu i struktur tylnego dołu czaszki, a także poprawia dopływ tlenu do okolicy ramieniowo-łopatkowej i tkanek szyi. Ten rodzaj oddziaływania o efekcie uzdrawiającym działa jako środek pomocniczy przy leczeniu problemów z różnymi rodzajami zaburzeń rozwoju psychicznego i mowy u dzieci, a także w celu zapobiegania rozwojowi choroby nadciśnieniowej, skoliozy, osteochondrozy, a nawet migreny, a także pomaga w radzeniu sobie ze zmęczeniem, bezsennością, rozkojarzeniem, nadmierną drażliwością i innymi problemami.

3. Magnetoterapia – kierunek w neurorehabilitacji, w którym do leczenia pacjentów wykorzystywane jest pole magnetyczne. W celach leczniczych stosuje się stałe lub zmienne (o wysokiej i niskiej częstotliwości) pole magnetyczne. Pod wpływem magnesów w tkankach (szczególnie w zawierających dużo płynu) powstają wirujące prądy elektryczne, gęstość których zależy od przewodnictwa elektrycznego materiału biologicznego i indukcji pola magnetycznego.

Stałe pole magnetyczne poprawia mikrokrążenie w tkankach, stymuluje procesy gojenia, aktywuje reakcje immunologiczne, posiada działanie przeciwzapalne i uspokajające.
Pole zmienne o niskiej częstotliwości obniża napięcie naczyń, poprawia krążenie obwodowe, poprawia funkcję gruczołów dokrwiennych, posiada lekkie działanie obniżające ciśnienie i antynowotworowe. Pole zmienne o niskiej częstotliwości ma pobudzający wpływ na ośrodkowy układ nerwowy.